Xã Phù Đổng hiện nay là đơn vị hành chính cấp xã thuộc thành phố Hà Nội. Về vị trí địa lý: Phía Đông tiếp giáp xã Thuận An, thành phố Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh; Phía Tây tiếp giáp phường Phúc Lợi, Việt Hưng, xã Đông Anh; Phía Nam tiếp giáp xã Thuận An; Phía Bắc tiếp giáp tỉnh Bắc Ninh.
- Diện tích tự nhiên: 41,62 km2
- Quy mô dân số: 111.484 người
Địa bàn xã Phù Đổng ngày nay có con sông Đuống chảy qua, mạng lưới giao thông thuận tiện, nhất là các tuyến đường huyết mạch nối Hà Nội với các tỉnh phía bắc như quốc lộ 1, quốc lộ 3, quốc lộ 5A, quốc lộ 5B, tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn, Hà Nội - Lào Cai,… và các tuyến đường cấp Thành phố, tuyến đường liên xã, tiếp giáp sông Hồng, là điều kiện thuận lợi trong việc giao lưu, phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương.
Lịch sử hình thành:
Phù Đổng là vùng đất cổ trong hành lang "tam cổ" (Cổ Loa, Cổ Pháp, Cổ Bi); "lục phù" (Phù Đổng, Phù Linh, Phù Chẩn, Phù Lưu, Phù Khê, Phù Lỗ).
Trước đây, vùng đất Phù Đổng thuộc huyện Tiên Du, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc. Sau khi thực hiện cuộc cải cách hành chính thống nhất trong cả nước, bãi bỏ cấp tổng trấn; chuyển các trấn, dinh thành tỉnh, xã Phù Đổng thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
Ngày 31/5/1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 78-CP phân chia lại các khu vực nội thành và ngoại thành thuộc thành phố Hà Nội. Theo đó xã Phù Đổng thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
Ngày 01/01/2025, thực hiện Nghị quyết số 1286/NQ-UBTVQH15 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội giai đoạn 2023 - 2025, xã Phù Đổng và xã Trung Mầu (huyện Gia Lâm) sáp nhập thành lập xã Phù Đổng.
Thực hiện Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp các đơn vị hành cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025, theo đó toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Yên Viên và các xã: Phù Đổng, Thiên Đức, Ninh Hiệp, Yên Thường, Yên Viên và một phần còn lại của xã Cổ Bi, Đặng Xá sáp nhập thành lập xã Phù Đổng và đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025.
Truyền thống lịch sử văn hoá
Phù Đổng là vùng đất cổ, có bề dày truyền thống lịch sử và văn hoá. Nơi đây hiện còn lưu giữ 101 di tích lịch sử văn hoá và 04 di tích cách mạng kháng chiến. Trong đó có 59 di tích đã được xếp hạng các cấp (01 khu di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng với 10 địa điểm, 19 di tích cấp quốc gia, 30 di tích cấp thành phố). Các di tích tiêu biểu như: đình Xuân Dục, chùa Phúc Nương, đền thờ Quận công Nguyễn Đình Huấn (thuộc xã Yên Thường trước đây); đình thôn Thượng, thôn Trung (thuộc xã Dương Hà trước đây); đình Hạ Thôn, chùa Nành, đình, chùa Ninh Giang, Từ vũ Nguyễn Thọ Tràng (thuộc xã Ninh Hiệp trước đây); đình, miếu Công Đình; đình, miếu Tế Xuyên (thuộc xã Đình Xuyên trước đây);...
Cùng với các di tích và hệ thống di vật, hiện vật tiêu biểu, có giá trị, xã Phù Đổng ngày nay còn có 25 lễ hội truyền thống. Nổi tiếng nhất là hội Gióng đền Phù Đổng, đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2010. Đây là lễ hội truyền thống, hình thành từ thời Lý, được cộng đồng bảo tồn truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và gìn giữ như một phần bản sắc văn hóa, chứa đựng những sáng tạo, thể hiện khát vọng về một cuộc sống thịnh vượng, hòa bình. Hội Gióng ngày nay được diễn ra trong 3 ngày, từ mùng 7 đến mùng 9 tháng 4 âm lịch với rất nhiều hoạt động. Sức hấp dẫn của Hội Gióng được tích hợp qua hàng loạt hệ thống biểu tượng nghệ thuật độc đáo và nhân vật tham gia vào lễ hội: các ông Hiệu - tượng trưng cho sức mạnh của Thánh Gióng, cô tướng, đội quân phù giá, phường Ải Lao, phường áo đen, phường áo đỏ…
Tạo dựng lên mảnh đất cổ giàu truyền thống ấy là những con người giàu lòng yêu nước, dũng cảm, cần cù, chăm chỉ và hiếu học. Những công tích của họ đã góp phần viết nên những trang sử vàng chói lọi của dân tộc.
Đó là Đức Thánh Phù Đổng Thiên Vương (Thánh Gióng) - một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng dân gian Việt Nam - người anh hùng có công đánh tan giặc Ân, cứu nước thoát khỏi ách xâm lăng. Hình ảnh người anh hùng làng Gióng là một biểu tượng kỳ vĩ của sức sống Việt Nam; là biểu hiện truyền thống chống xâm lược đầu tiên của dân tộc Việt Nam.
Đó là Bắc cung Hoàng hậu Lê Ngọc Hân - một con người tài sắc vẹn toàn, người vợ yêu quý của Quang Trung - Nguyễn Huệ đã góp phần quan trọng trong sự nghiệp đại phá quân Thanh và là một nhà thơ, nhà chính trị nổi tiếng.
Đó là Trạng nguyên Đặng Công Chất, Quận công Nguyễn Đăng Doanh, Quận công Nguyễn Đình Huấn,… và rất nhiều những người con khác của mảnh đất này, học rộng tài cao, có chí khí, yêu nước, thương dân, hiểu được tâm tư nguyện vọng của nhân dân lao động, biết dựa vào dân, tin vào dân và đóng góp vai trò quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc; để lại những dấu ấn đậm nét trong lịch sử quê hương.
Nơi đây tự hào từ tháng 8/1929 đã có Chi bộ Đảng cộng sản được thành lập ở Nhà máy gạch Cầu Đuống. Sau đó, các chi bộ Đảng ở Gia Lâm lần lượt ra đời và không ngừng phát triển, lãnh đạo, chỉ đạo phong trào quần chúng cách mạng. Ngày 10/3/1945, nhân dân Trung Mầu nổi dậy khởi nghĩa, trở thành một trong những địa phương đầu tiên trên cả nước giành chính quyền. Những năm 40 của thế kỷ 20, xã Trung Mầu (nay thuộc xã Phù Đổng) đã trở thành một điểm "An toàn khu" của Trung ương và xứ ủy Bắc Kỳ. Trung Mầu đã được Chính phủ tặng Bằng "Làng có công với nước" năm 1977.
Trong các cuộc chiến tranh thần thánh của dân tộc để bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc, nhân dân đã không ngừng phát huy truyền thống yêu nước, cách mạng, tạo lên những thắng lợi vô cùng to lớn và rất đáng tự hào. Nhân dân và Lực lượng vũ trang nhân dân các xã: Yên Thường, Yên Viên, Trung Mầu, Ninh Hiệp và Xí nghiệp đầu máy Yên Viên (nay thuộc xã Phù Đổng) đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân".
Xây dựng quê hương ngày càng phát triển, giàu mạnh và vững bước trong kỷ nguyên mới
Trong công cuộc đổi mới, Đảng bộ và nhân dân các xã bên bờ bắc sông Đuống (xã Phù Đổng ngày nay), không ngừng phấn đấu vươn lên, vượt qua mọi khó khăn thử thách, tranh thủ điều kiện và thời cơ thuận lợi, khai thác các nguồn lực, động viên các tầng lớp nhân dân hăng hái thi đua, lao động, giành nhiều thành tựu to lớn: Kinh tế tiếp tục phát triển ổn định và có mức tăng trưởng khá; tốc độ tăng trưởng cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, ưu tiên phát triển công nghiệp - xây dựng; thương mại - dịch vụ; nông nghiệp. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được tăng cường. Trên địa bàn xã có một số cụm làng nghề tập trung như cụm làng nghề Yên Thường, Yên Viên, Thiên Đức, Ninh Hiệp, Phù Đổng, Yên Viên. Nơi đây có 02 làng nghề nổi tiếng là Làng nghề truyền thống thuốc nam, thuốc bắc Ninh Giang (Ninh Hiệp), Làng nghề cây cảnh hoa giấy Phù Đổng và nhiều sản phẩm làng nghề tiểu thủ công nghiệp nổi trội của xã như may mặc, cơ khí, chế biến lương thực thực phẩm, xay xát, sản xuất gạch, mộc dân dụng… Sự nghiệp văn hóa, giáo dục được quan tâm và có bước phát triển mới, an sinh xã hội được bảo đảm; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa có nhiều đổi mới và khởi sắc. Phong trào văn hoá - văn nghệ, thể dục thể thao phát triển mạnh cả về bề rộng và bề sâu. Hệ thống thiết chế văn hoá cơ sở được đầu tư, hoàn thiện, từng bước đáp nhu cầu hưởng thụ sinh hoạt văn hoá ngày càng cao của Nhân dân. Trường học ở 03 cấp (Mầm non, Tiểu học, THCS) được công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia; được công nhận duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em dưới 5 tuổi, đạt chuẩn phổ cập giáo dục, được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục Tiểu học và Trung học cơ sở. Tỷ lệ người dân (cả nam và nữ) tham gia bảo hiểm y tế trên địa bàn xã đạt mức cao. Trạm y tế xã đã thực hiện khám và tư vấn sức khoẻ cho người dân, áp dụng công nghệ thông tin trong khám bệnh, chữa bệnh, quản lý sức khoẻ ban đầu cho nhân dân trên địa bàn. 100% các xã trước khi sáp nhập thành lập xã Phù Đổng ngày nay đều đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, trong đó 03 xã được công nhận nông thôn mới kiểu mẫu (Phù Đổng, Yên Thường và Ninh Hiệp). Bộ mặt nông thôn, đô thị có nhiều đổi mới, đời sống của Nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao.
Bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, xã Phù Đổng xác định một tầm nhìn xa với những bước phát triển mới và những định hướng cụ thể nhằm huy động, khai thác hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho phát triển xanh và bền vững. Phát triển các cụm công nghiệp tập trung, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch, dịch vụ logistics. Xây dựng các khu đô thị hiện đại, sinh thái, thông minh, gắn với mô hình TOD (Transit-Oriented Development) có hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại, bền vững, với đầy đủ các tiện ích xã hội. Hình thành các tổ hợp công trình văn hóa, công viên sinh thái và các hoạt động vui chơi giải trí, không gian xanh ven sông Đuống, bảo tồn cảnh quan tự nhiên và phát triển du lịch nông nghiệp đô thị sinh thái, du lịch trải nghiệm. Đồng thời tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá gắn phát triển các ngành công nghiệp văn hoá; định vị thương hiệu du lịch xứng tầm với giá trị của các di sản quốc gia và thế giới.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tầng lớp nhân dân của xã Phù Đổng hôm nay đã, đang và sẽ đem hết tài năng, trí tuệ, lao động sáng tạo, chung sức, đồng lòng, cùng nhau xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại; góp phần xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại"; tạo đà để đất nước vươn mình, hội nhập và phát triển phồn vinh, hạnh phúc; xứng đáng với truyền thống tốt đẹp và vô cùng quý báu của mảnh đất anh hùng./.